Kavram ağacıyla gizli kelime bulmak

Oyunda şimdiye kadar bulduğun en sıcak ve anlamı açık kelimeyi merkeze al. Çok genel bir kelime merkez için zayıf olabilir; çok özel bir kelime ise seni tek bir yoruma kilitleyebilir. Hedefle ilişkisini birkaç farklı şekilde açıklayabildiğin bir tahmin iyi merkezdir.

Merkezi seçtikten sonra hemen eş anlam listesi çıkarmak yerine ilişkinin yönlerini ayır. Bu, aynı düşünceyi farklı sözcüklerle tekrar etmeyi önler.

Üst kategori merkez kelimenin ait olduğu geniş sınıftır. Alt türler bu sınıfın üyeleridir. Parçalar nesneyi veya süreci oluşturur. İşlev dalı ne yaptığını ya da ne için kullanıldığını gösterir. Bağlam dalı ise nerede, kimle ve hangi durumda görüldüğünü kapsar.

• Üst kategori: daha genel ad.
• Alt tür: aynı ailenin belirli üyeleri.
• Parça: bütünü oluşturan bileşenler.
• İşlev: amaç ve eylemler.
• Bağlam: yer, kişi, zaman ve eşlikçiler.

Aynı daldan art arda beş kelime denemek yerine önce dalları karşılaştır. Hangi dal sıcaklık getiriyorsa orada derinleş. Örneğin parçalar soğuk ama işlevler sıcaksa hedef fiziksel nesnenin kendisinden çok yapılan eyleme veya amaca yakın olabilir.

Bu yöntem başarısız tahmini de yararlı kılar. Soğuk çıkan dalı geçici olarak kapatır ve kalan tahmin hakkını başka yönde kullanırsın.

İlk merkez kelimen yanlış ilişkiyi çağrıştırmış olabilir. Daha sıcak yeni bir kelime bulduğunda ağacı onun etrafında yeniden kurmaktan çekinme. İyi strateji ilk fikre sadık kalmak değil, yeni bilgi geldiğinde modeli değiştirebilmektir.

Son birkaç tahminde dalların kesişimine bak. Hedef çoğu zaman bir kategorinin üyesi, belirli bir yerde kullanılan ve belirli bir işlevi olan ortak noktada bulunur.

Bazı hedefler tek bir hiyerarşi içinde bulunmaz. Bir nesne aynı anda malzemesi, kullanım yeri, mesleği ve işlevi üzerinden farklı dallara bağlanabilir. Kavram ağacı bir noktada daralıp sonuç vermiyorsa adayları satırlara, ilişki türlerini sütunlara yerleştiren basit bir matris düşünmek yararlıdır. Böylece hangi adayın eldeki sıcak kelimelerin çoğunu açıklayabildiğini görebilirsin.

Örneğin üç yakın tahminin biri mekân, biri araç, biri eylemse ortak üst kategori aramak yerine üçünü aynı senaryoda birleştiren hedefi düşün. Bu yöntem özellikle gündelik hayat kelimelerinde etkilidir; çünkü onların anlamı çoğu zaman katı sınıflandırmadan çok kullanım bağlamıyla oluşur. Amaç bütün olasılıkları yazmak değil, mevcut kanıtları en az varsayımla açıklayan yönü seçmektir.

• Her sıcak tahmin için ilişki türünü etiketle.
• Birden fazla ipucunu aynı anda açıklayan adaylara öncelik ver.
• Yeni sonuç eski haritayla çelişiyorsa dalı yeniden kur.

‘Deniz’ kelimesinin sıcak çıktığını varsay. Üst dalda doğa ve su, alt dallarda okyanus ve koy, parça ilişkisinde kıyı ve dalga, eylem ilişkisinde yüzmek ve yelken açmak, kullanım alanında ulaşım ve balıkçılık bulunabilir. Bu dalların her birinden tek temsilci denemek, hedefin denizin kendisine mi yoksa onun çevresindeki belirli bir deneyime mi yakın olduğunu gösterir.

‘Yüzmek’ belirgin biçimde yükselirken ‘okyanus’ ve ‘kıyı’ geride kalırsa eylem dalı güçlenir. Sonraki ağaç yüzmek etrafında spor, hareket, havuz, yarış ve öğrenme dallarıyla yeniden kurulabilir. Ağaç sabit değildir; her güçlü sonuçtan sonra merkez değişir. Bu yeniden merkezleme, ilk sıcak kelimenin çevresinde gereğinden fazla dolaşmayı engeller.

• Merkez kelime için en az dört farklı ilişki dalı üret.
• Her dalı tek temsilciyle sınadıktan sonra güçlü dalı genişlet.
• Yeni merkez eskisinden daha yakınsa ağacı onun çevresinde yeniden çiz.

Kavram ağacı sınırsız dallandırılırsa rastgele çağrışım listesinden farkı kalmaz. Her düğümde en fazla üç veya dört ilişki seçmek ve her ilişkiyi tek tahminle sınamak ağacı yönetilebilir tutar. Sonuç güçlüyse dal genişletilir, zayıfsa kapatılır. Kapatılan dal yeni bir kanıt çıkmadıkça yeniden açılmaz; böylece aynı uzak alana farklı kelimelerle tekrar tekrar dönülmez.

Dallar aynı düzeyde olmayabilir. ‘Hayvan’ üst kategoriyken ‘koşmak’ eylem, ‘orman’ ortam ve ‘kuyruk’ parça ilişkisidir. Hepsini tek hiyerarşide alt tür gibi çizmek yanlış çıkarım üretir. Bağın adını yazmak, kelimelerin neden aynı ağaçta bulunduğunu açıklar ve yeni tahminin hangi ilişkiyi test ettiğini gösterir.

Ağacın merkezini değiştirdiğinde kapatılan bütün dalları silmek gerekmez. Eski merkezden gelen bazı ilişkiler yeni merkezle kesişebilir. Bu kesişimler çoğu zaman hedefe giden en güçlü adaylardır; çünkü birden fazla sıcak kelimeyi aynı anda açıklarlar. Basit ve tutarlı açıklama sunan kavram, yalnızca tek kola uyan kavramdan önce sınanabilir.

• Her düğümde dal sayısını sınırlı tut.
• Dalın alt tür, eylem, parça veya ortam olduğunu adlandır.
• Merkez değişince iki ağacın kesişen kavramlarını ara.