Çekim eki ile bağımsız kelimeyi ayırmak

Bir ismin hâl veya iyelik eki alması çoğu zaman temel kavramı değiştirmez. ‘Ay’, ‘aya’ ve ‘ayın’ biçimleri farklı cümle görevleri üstlenebilir; fakat hedef kavram olarak aynı köke bağlıdır. Anlamsal yakınlık oyununda bu biçimleri üç ayrı hedef gibi değerlendirmek çeşitliliği yapay biçimde şişirir.

Benzer durum çoğul, kişi ve zaman biçimlerinde de görülebilir. Buradaki amaç çekimli biçimleri Türkçeden silmek değildir. Kullanıcı tahmin olarak doğal bir çekimli biçim yazdığında sistem bunu anlayabilir; ancak günlük hedef havuzunda aynı kökün tekrarları olarak sunulmamalıdır.

Otomatik olarak sondan birkaç harf kesmek ciddi hatalar üretir. ‘Seviye’ sözcüğündeki son bölüm, ‘sevi’ adlı bir köke eklenmiş yönelme eki değildir; kelimenin kendisinin parçasıdır. ‘Ayı’ hem ‘ay’ sözcüğünün belirtme biçimi olabilir hem de hayvan adı olarak bağımsız bir kelimedir. Bu nedenle yalnızca harf biçimine bakarak karar verilemez.

Sağlıklı ayırma, sözlükteki bağımsız anlamları ve bağlamı birlikte gerektirir. Eş sesli biçimler, kalıplaşmış sözcükler ve zaman içinde bağımsızlaşmış yapılar koruma listeleriyle ele alınmalıdır.

İyi bir kelime havuzu önce temel biçimleri belirler, sonra güvenilir çekim ilişkilerini işaretler. Şüpheli durumlarda otomatik eleme yerine inceleme kuyruğu kullanmak daha güvenlidir. Böylece hem tekrarlar azalır hem de gerçek kelimeler yanlışlıkla kaybolmaz.

• Kök ve çekimli biçim ilişkisini yalnızca yazı benzerliğiyle kurma.
• Bağımsız sözlük anlamı bulunan biçimleri koru.
• Eş sesli sözcükleri bağlam ve anlam etiketiyle ayır.
• Tahmin kabulü ile günlük hedef seçimini farklı kurallar olarak değerlendir.

Oyuncu yeni bir hedef gördüğünde yeni bir kavramla uğraştığını hissetmek ister. Aynı kelimenin ek almış biçimleri art arda geldiğinde oyun hem tekrar ediyor görünür hem de anlam sıralaması yanıltıcılaşır. Dilsel denetim bu nedenle yalnızca teknik temizlik değil, doğrudan oyun kalitesidir.

Türkçedeki üretken ekler, bilgisayarın yalnızca son harflere bakarak güvenli karar vermesini zorlaştırır. Aynı yüzey biçimi bir cümlede çekimli kullanım, başka bir cümlede bağımsız sözlük maddesi olabilir. Ayrıca bazı kelimeler tarih içinde kalıplaşarak kökünden farklı bir anlam kazanmıştır. Bu durumlarda otomatik kuralın verdiği karar kesin sonuç değil, incelenecek bir öneri olarak görülmelidir.

Sağlıklı havuz yönetimi üç katman kullanır: güvenilir sözlük maddeleri, açık biçimde tanınan çekim ilişkileri ve kararsız örnekler için elle kontrol listesi. Oyuncu tahminlerinin kabul edilmesi daha geniş tutulabilir; günlük hedefler ise tekrar hissini azaltmak için daha sıkı seçilebilir. Böylece dilin doğal çeşitliliği korunurken aynı kavramın küçük ek değişiklikleriyle yeniden hedef olması engellenir.

• Filtre kararının hangi kök ve ek kuralından geldiğini kaydet.
• Eş sesli biçimler için ayrı anlam etiketleri kullan.
• Yanlış elenen bağımsız kelimeleri kalıcı koruma listesine ekle.

Bir biçimi değerlendirirken önce sözlükte bağımsız anlamı olup olmadığına, sonra cümle içinde kökten farklı bir kavram taşıyıp taşımadığına bakılır. ‘Ayı’ örneğinde hayvan anlamı bağımsızdır; aynı yazımın ‘ay’ kelimesinin belirtme durumu olması bu bağımsız anlamı ortadan kaldırmaz. ‘Seviye’ ise son harfleri bir çekim ekine benziyor diye parçalanamaz. Yazı benzerliği yalnızca inceleme başlatır, sonucu belirlemez.

Kalıplaşmış ifadeler ve yapım ekleri de çekimden ayrılmalıdır. Yapım eki yeni bir sözlük anlamı üretebilir; çekim eki çoğunlukla aynı kavramın cümledeki görevini değiştirir. Oyun havuzunda amaç bütün dilbilgisi tartışmalarını otomatik çözmek değil, açık tekrarları engelleyip gerçek bağımsız kelimeleri korumaktır. Kararsız örneklerin editoryal listeye alınması, aşırı agresif filtreden daha güvenlidir.

• Bağımsız anlam, kullanım örneği ve kök ilişkisini birlikte kontrol et.
• Yapım ekiyle oluşan yeni kavramları çekim biçimi sanma.
• Kararsız örnekleri otomatik silmek yerine incelemeye gönder.

Oyuncu doğal bir cümlede kullanılan çekimli biçimi yazabilir ve sistem bunu geçerli tahmin olarak anlayabilir. Bu, aynı biçimin günlük hedef havuzunda bağımsız kavram gibi yer alması gerektiği anlamına gelmez. Tahmin kabulü iletişimi kolaylaştırır; hedef seçimi ise çeşitlilik ve anlam kalitesini korur. İki süreç aynı sözlük listesini koşulsuz paylaştığında gereksiz tekrarlar ortaya çıkar.

Hedef havuzu temel sözlük maddeleri, bağımsızlaşmış biçimler ve anlam etiketi doğrulanmış eş seslilerden oluşabilir. Tahmin havuzu daha geniş tutulup çekimli biçimi kök veya temel kavramla ilişkilendirebilir. Kullanıcı ‘ayın’ yazdığında sistem kelimeyi tanıyabilir fakat onu ‘ay’ dışında yeni bir kavram hedefi saymaz. Hayvan anlamındaki ‘ayı’ ise ayrı anlam etiketi sayesinde korunur.

Bu ayrım hata düzeltmeyi de kolaylaştırır. Geçerli bir tahmin reddediliyorsa kabul sözlüğü incelenir; tekrarlı hedef görünüyorsa günlük seçim havuzu ve kök ilişkisi kontrol edilir. Tek bir büyük listeyi değiştirmek yerine sorunun ait olduğu katman düzeltilir. Böylece bir problemi çözerken başka oyunun dil davranışı bozulmaz.

• Tahmin sözlüğünü hedef kataloğundan ayrı yönet.
• Çekimli biçimi temel kavrama bağla, yeni hedef gibi sayma.
• Eş sesli bağımsız anlamları etiketle ve koru.